RSS  

خوشه های کروی یکی از کهنسال ترین ساختار های موجود در کهکشان ما هستند . مجموعه ای بسیار قدیمی از میلیون ها ستاره که در اثر گرانش متقابل میان ستاره ها در طول میلیارد ها سال به دور هم جمع شده اند .

دانشمندا تا کنون گمان می کردند که خوشه های کروی مراحل زیادی از تکامل خود را گذرانده اند اما داده های جدید جمع آوری شده توسط تلسکوپ فضایی چاندارا نشان داد که بر خلاف باور دانشمندان این ساختار ها هنوز مراحل زیادی از تکامل را طی نکرده اند .

خوشه های کروی به هنگام گسترش در طول زمان سه فاز تکاملی را می گذرانند : جوانی ، میانسالی و پیری  . این مراحل تکاملی است که خود خوشه ی کروی پشت سر می گذارد و هیچ ارتباطی با  تک ستاره های داخل آن ندارد .   

یکی از راه های تشخیص عمر یک خوشه جستجو برای یافتن منابع دوتایی اشعه ایکس است . وقتی در داخل یک خوشه کروی ، دو ستاره آنقدر به هم نزدیک شوند که ماده از داخل یکی از آن ها به دیگری سر ریز کند این اشعه ایکس تولید می شود ، در واقع تبادل ماده میان دو ستاره نزدیک به هم منبع این گونه از تشعشعات ایکس در داخل خوشه است .

این گونه منابع اشعه ایکس در سنین میان سالی یک خوشه بوجود می آید و در سن پیری آثار آن دوباره ناپدید می شود .

تصاویر جدید تلسکوپ فضایی چاندرا تعداد منابع درخشان اشعه ایکس در دو خوشه کرویNGC 6397  و NGC 6121 را آشکار کرد. با توجه به سن این دوخوشه دانشمندان انتظار داشتند که در خوشه NGC 6397   تعداد ستاره دوتایی(منبع اشعه ایکس) کمتری مشاهده کنند اما یافته های چاندرا درست خلاف آن را نشان داد : ستاره دوتایی(منبع اشعه ایکس) در خوشه کروی NGC 6397   بیشتر از  NGC 6121 بود .

میلیارد ها سال از عمر خوشه های کروی می گذرد اما این خوشه ها هنوز در دوران جوانی هستند و میلیارد ها سال دیگر طول خواهد کشید تا شاید به میانه عمر خود برسند .

شرح: در فستیوالی بهاری، مشتاقان آسمان زیادی در نیمکره ی شمالی در ماراتن مسیه شرکت می کنند. هدف شرکت در ماراتن پیدا کردن تمام 110 جرم فهرست شارل مسیه، ستاره شناس فرانسوی قرن هجدهم است که در رقابتی باشکوه از غروب آفتاب تا طلوع مجدد آن طول می کشد. به همین بزرگی که به نظر می رسد در طول سال شب های مناسب انگشت شماری در نزدیکی اعتدال بهاری(فارسی) که ماه هم درآسمان نباشد برای دیدن تمام این اجرام وجود دارند. این نمای رنگارنگ حاصل نوردهی بلندمدت 6 ساعته ای است از رصدگران ماراتن امسال و رد حرکت ستارگان در آسمان و مسیر های نورانی حاصل از حرکت منابع نوری حدود 200 منجمان آماتوری(عکس دسته جمعی) که در این رقابت شرکت کردند. این عکس در منطقه ی شمالی پارک ملی کویر ایران در «قصر باستانی بهرام» گرفته شده است. بابک امین تفرشی ستاره شناس و تشکیل دهنده ی رقابت مسیه ی ایران برای «شاخه ی آماتوری انجمن نجوم ایران»، این فیلم کوتاه را، که نگاهی است به گذر زمان در ماراتن امسال هدیه می کند. (فایل WMV و تنها 2Mb است)

روز جمعه 20 اردیبهشت ماه مراسم روز جهانی نجوم در ایران برگزار خواهد شد. شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران که هماهنگی و حمایت از برگزای این مراسم را بر عهده دارد اعلام کرد در ایران با عنایت به روند سالهای گذشته و دستور العمل برگزاری روز جهانی نجوم این روز در تغطیلی پایان هفته و روز جمعه برگزار خواهد شد.

امسال با توجه به اهمیت یافتن مساله تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی که محیط زیست سیاره ما را تهدید می کند، شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران پیشنهاد کرده است تا گروههای مختلف در برگزاری این مراسم زمینه تغییرات اقلیم را در نظر داشته باشند و با شعار «زمین، تنها سیاره برای زیستن» به آگاهی بخشی در باره اهمیت حفظ سیاره زمین بپردازند.

روز نجوم در ایران از 8 سال پیش گرامی داشته می شود و در طی این مدت گروههای ایرانی برگزار کننده این مراسم توانسته اند 2 بار جوایز جهانی ترویجی را برای برگزاری موفق این مراسم دریافت دارند.

امسال اطلاعات کاملی در پایگاه اطلاع رسانی شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران به نشانی www.asiac.ir قرار گرفته شده است و همچنین پست الکترونیکی astroday@asiac.ir   به طور شبانه روزی آماده پاسخگویی به پرسشهای احتمالی در زمینه همکاری در برگزاری هرچه بهتر این روز در ایران خواهد بود.

این گروه توانست انعکاس چنین رویداد نادری را با جزئیات بسیار خوبی رصد و ثبت کند. این رویداد نه تنها می­تواند فرآیند ازهم­گسیختگی یک ستاره را  آشکار کند بلکه قادر است روش‌های جدیدی را در نقشه‌­برداری از هسته کهکشانی ارائه کند. 

وقتی ستاره‌­ای در دام گرانش یک سیاهچاله‌ی ابرپرجرم اسیر می­شود، ناچار تکه تکه می‌شود و هسته‌ی سیاهچاله خرده­‌های آن را جذب می‌­کند. طی این فرآیند گازهای ستاره بسیار داغ شده و آهنگ برافزایش بیشتر می‌شود و در نتیجه تابش پرتو X  به طور ناگهانی افزایش می‌یابد. این تابش در هسته کهکشان، ماده‌ی اطراف را روشن می­کند و امکان جستجو در مناطقی را که تا پیش از این اتفاق غیرقابل رصد بوده‌اند، فراهم می‌­کند. 

شهریور ماه سال گذشته(24 آگوست 2006)، اعضاء انجمن بین المللی نجوم با تعریف خصوصیات یک سیاره، نام پلوتو را از لیست سیارات منظومه شمسی حذف کردند. بدین ترتیب نام پلوتو در لیست سیارات کوتوله قرار گرفت. ماجرا به همین جا ختم نشد و پس از آن اعتراضات زیادی از سوی منجمان آمریکایی به رای انجمن بین المللی نجوم وارد شد. علت آن هم روشن بود. پلوتو تنها سیاره ای بود که یک آمریکایی آن را کشف کرده بود و آنها نمی خواستند که نامشان از لیست کاشفان سیارات منظومه شمسی خارج شود. آنها می گفتند که در هنگام رای گیری تنها 4 درصد از 9000 عضو اصلی انجمن در محل حاضر بوده اند و بنابراین رای صادر شده درست نبوده است. این منجمان برای ابراز نارضایتی خود به کارهای زیادی دست زدند. یکی از این منجمان فردی به نام " تونی فیلیپس " بود که با راه اندازی یک وب سایت خواست به پلوتو کمک کند! نظر شما چیست؟ آیا می توان به پلوتو لقب سیاره را داد؟ می توانید سری به این سایت بزنید و نظر خود را اعلام کنید. نکته جالب این است که تا به حال 15885 نفر به سیاره بودن پلوتو و 3568 نفر به سیاره نبودن پلوتو رای داده اند. چون ایده کار یک طرح بین المللی بوده، وب سایت از طرح ساده ای برخوردار است و شما می توانید به راحتی نظر خود را در این باره اعلام کنید. اما چگونه این کار را انجام دهیم ؟ به نشانی زیر بروید :

اكنون منبع اسرار آميز اين ابر ضد ماده كشف شده است: ستاره هائي كه توسط سياهچاله ها و ستاره هاي نوتروني متلاشي مي شوند. 

در حاليكه سامانه هاي پيش رانش از سوخت ضد ماده تا اين زمان فقط موضوعاتي در حد داستانهاي علمي تخيلي هستند اما ضد ماده بسيار واقعي است.

ضد ماده چيست؟

تمامي ذرات اوليه ، ماننده پروتونها و الكترونها ، قرينه هائي از ضد ماده از جرم مشابه اما بار متضاد دارند. براي مثال ، ضد ماده مخالف يك الكترون كه پوزيترون ناميده مي شود داراي بار مثبت است.

زمانيكه يك ذره با ضد ذره خود برخورد مي كند يكديگر را نابود مي كنند و طي اين فرايند يك انفجار انرژي مانند پرتوهاي گاما آزاد مي گردد. در سال 1978 ، تجهيزات رديابي پرتوهاي گاما كه با استفاده از بالون به آسمان فرستاده شدند يك نوع پرتو گاما را ردگيري كردند كه از فضا منشا مي گرفت. بنظر مي رسيد كه برخورد الكترونها با پوزيترونها باعث انتشار اين پرتو مي شد و اين بدان معني بود كه در فضا ضد ماده وجود داشت. 

ظاهرا  اين پرتوهاي گاما از يك ابر ضد ماده كه حدود صد هزار سال نوري پهنا داشته و هسته كهكشان راه شيري را احاطه كرده بود منتشر مي شده است. اين ابر غول آسا با پرتوهاي گاما و انرژي برابر صد هزار خورشيد مي درخشد.

اينكه دقيقا چه عاملي باعث ايجاد ضد ماده مي شد براي چندين دهه يك راز باقي مانده بود. ستارهاي در حال انفجار و ماده تاريك از جمله مظنونين بودند.

اكنون ، يك گروه تحقيقاتي بين المللي با چهار سال مطالعه داده هاي ماهواره بين المللي آزمايشگاه اخترفيزيك پرتو گاما از آژانس فضائي اروپا مظنونين اصلي را به دقت تعيين كرده است. اين يافته هاي جديد پيشنهاد مي كنند كه اين پوزيترونها اساسا از ستاره هائي كه توسط سياهچاله ها بلعيده مي شوند و همچنين ستاره هاي نوتروني توليد مي شوند.

زمانيكه يك سياهچاله يا يك ستاره نوتروني يك ستاره را نابود مي كنند مقادير عظيمي پرتو آزاد مي شود. دانشمندان بر اين باورند كه وقتي الكترونها و پوزيترونها در زمان نابود شدن پرتوهاي گاما "آشكار گر" را منتشر مي كنند ، اين پرتوهاي گاما نيز مي توانند با تركيب شدن ، الكترون و پوزيترون توليد كنند تا مكانيسم ايجاد ابر ضد ماده را فراهم نمايند.

بر اساس محاسبه پژوهشگران يك ستاره نسبتا عادي كه توسط سياهچاله يا ستاره نوتروني متلاشي مي شود قادر است صد هزار بيليون بيليون بيليون بيليون پوزيترون (عدد يك با چهل و يك صفر) در ثانيه توليد كند.

يافته هاي پژوهشگران در نسخه دهم ماه ژانويه 2008 مجله Nature  به چاپ رسيده است.     

اين سايت به ارائه‌ي مجموعه اطلاعاتي در زمينه‌ي كهكشان راه‌شيري مي‌پردازد تا از اين طريق تصاوير اين منظومه را در مناطقي با طول موج‌هاي مختلف متصور سازد. هدف از اين سايت ارائه و شرح چگونگي استفاده از طيف‌هاي الكترومغناطيسي مورد استفاده‌ي نجوم‌شناسان، به منظور يادگيري در زمينه‌ي شكل، اندازه و تركيب كهكشان راه شيري مي‌باشد.

www.alcyone.de 

در ايـن سـايت با نرم‌افزارهاي مفيد در زمينه‌ي ستاره‌شناسي آشنا مي‌شويد. علاقه‌مندان مي‌توانند مطالب علمي موجود در اين سايت را به كامپيوتر خود منتقل كنند. نرم‌افزار C88 اطلاعاتي درباره‌ي خصوصيات فيزيكي، پارامترهاي بصري سيارات و بسياري موضوعات ديگر در اختيار شما قرار مي‌دهد. شما مي‌توانيد با ارائه‌ كردن نام ستاره يا شماره‌ي HR يا HD آن ستاره، اطلاعات كاملي درباره‌ي آن به دست آوريد. با ثبت‌نام در اين سايت مي‌توانيد از خدمات گسترده‌ي اين مركز استفاده كرده و هم‌چنين مي‌توانيد به اطلاعات كاملي درباره‌ي سيارات مختلف، ستاره‌هاي دنباله‌دار و شهاب‌سنگ‌ها دست پيدا كنيد.

این دنباله دار در سال 1892 توسط ادوین هولمز ستاره شناس انگلیسی کشف شده است.در این سال در نتیجه یک انفجارنورانیت  دنباله دار چند برابر شد وهمین موجب کشف شدنش شد چراکه در حالت عادی بدلیل کوچک بودن هسته اش (قطر آن در حدود سه کیلومتر است) دارای قدری در حدود 17 می باشد ونورانیت آن بسیار ناچیز است.

درباره انفجارات ناگهانی تاکنون دلایل متفاوتی ذکر شده است. بر اساس یکی از دلایل ٬ساختمان درونی این دنباله دار مانند پنیر سوییسی سوراخ سوراخ است.گهگاهی ریزش ورمبشی در آن رخ می دهد ومانند یک ساختمان قدیمی که در حال ریزش است  مانند گردوخاکی که به هوا بر می خیزد٬ غبار ویخ تشکیل دهنده آن به فضاپرتاب می شود وبر اثر برهمکنش با نور خورشید نورانیت آن چند برابر می شود. این دنباله دار در حال حاضر نیز در چنین مرحله ای به سر می برد بگفته ستاره شناسان طی چند ساعت اولیه انفجار قدر آن از 17 به 2.5 رسیده است یعنی افزایشی در حدود یک میلیون برابر در نورانیت.هم اکنون این دنباله دار مانند ستاره ای از قدر 2.2 مانند ستاره قطبی در آسمان در صورت فلکی برساووش می درخشدوبرای دیدن آن حتی به تلسکوپ هم احتیاجی نیست.فاصله آن با زمین در حال حاضر در حدود 1.6 واحد نجومی است.

دوره تناوب چرخش حول خورشید 6.88 سال٬ نیم قطر بزرگ مداری 3.61 واحد نجومی٬ زاویه بین صفحه مداری وصفحه مدار زمین بدور خورشید(کشیدگی مداری) 19.11 درجه است.

این دنباله دار از خانواده مشتری است(بطور کلی دنباله دار هایی که دوره تناوب آنها بدور خورشید کمتر از 20 سال باشد با این نام شناخته می شوند) و مبداء پیدایش آن از کمر بند کویی پر می باشد.کمر بند کویی پر منطقه ای ماورای مدار سیاره نپتون می باشد که هزاران عدد هسته یخی در آن مناطق بدور خورشید می چرخند و با تحت تاثیر قرار گرفتن گرانش سیارات بزرگ ٬بویژه  مشتری  مستعد نزدیک شدن به خورشید وتبدیل شدن به دنباله دار هستند.

به گزارش خبرگزاري يونايتدپرس از سندياگو، اين سياه چاله بخشي از يك سيستم دوتايي در ‪ ،M33‬يك كهكشان نزديك است كه حدود سه ميليون سال نوري از زمين فاصله دارد.

ستاره شناسان با تركيب داده‌هاي "رصدخانه اشعه ايكس چاندار سازمان فضايي آمريكا" و "تلسكوپ جيميني" در "هاوايي"" مشخص كردند كه جرم اين سياه چاله به نام "‪X-7‬ ‪ ۱۵/۷ "M33‬برابر جرم خورشيد است. "جرمو اوروسز" از "دانشگاه ايالتي سن‌ديه‌گو" كه رياست اين مطالعه را بر عهده داشت گفت، اين كشف همه نوع سوالي را درباره چگونگي امكان تشكيل اين سياه چاله مطرح مي‌كند.

اروسز گفت، ‪X-7‬ ‪ M33‬به دور مدار يك ستاره همراه كه هر سه و نيم روز بر روي اين سياه چاله سايه مي‌اندازد، مي‌چرخد. وي همچنين متذكر شد كه اين ستاره همراه داراي يك جرم غير عادي زياد ‪ ۷۰‬برابر جرم خورشيد است. جرم غيرعادي زياد اين ستاره آنرا به بزرگترين ستاره همراه در يك سيستم دوتايي حاوي يك سياه چاله تبديل مي‌كند. اين يافته‌ها در مجله "نيچر" منتشر شده است