RSS  

سحابی سر اسب

زحل از دید کاسینی

ایران در نخستین شب جهانی نجوم خیابانی

 

نجوم خياباني در گوشه و کنار جهان

در بسیاری در کشورهای جهان شماری از منجمان آماتور به ترویج نجوم می پردازند. یکی از پیشگامان چنین کاری جان دابسون، منجم آماتور و تلسکوپ ساز مشهوری است که با تلسکوپهای دست ساز و ساده خود بیش از ۶ دهه است که به کمک گروهی از منجمان آماتور دلباخته اجرام آسمان را در پیاده روهای شهر سانفرانسیسکو به رهگذران نشان می‌دهد. امروز تلسکوپهای طرح دابسون متداول ترین تلسکوپ آماتوری در جهان به شمار می روند (تلسکوپ بازتابی دابسونی) و شیوه ترویج نجوم دابسون نیز به نام نجوم خیابانی شناخته شده است. قرار دادن یک یا چند تلسکوپ در یک شب صاف، به خصوص اگر پدیده ای در آسمان باشد، رهگذران بسیاری را جذب می کند. بسیاری از آنها نخستین بار است که از درون تلسکوپ به آسمان نگاه می کنند و دیدن شوق وصف ناشدنی نخستین نگاه به حلقه زحل یا گودال های ماه همان چیزی است که "منجمان پیاده رو" را سرشار از لذت می کند. آنها همراه رصد اطلاعات ساده و به خاطر ماندنی‌ای را نیز به همراه نشان دادن تصویری از آن جرم که با تلسکوپهای بزرگ تهیه شده است در اختیار مخاطبان خود قرار می‌دهند.

برای هماهنگ سازی و توسعه فعالیت زیبای نجوم خیابانی به کوشش جان د ابسون، انجمن بین المللی نجوم خیابانی  تاسیس شده است. این انجمن در شب شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶ ( ۱۹ مه ۲۰۰۷ ) نخستین شب جهانی نجوم خیابانی را با همکاری منجمان آماتوری در سراسر جهان برگزار می کنند. شبی که جلوه های بی نظیر آسمان‌شب مردم را در خیابانهای شهرهای مختلف دنیا غافلگیر می کند. در ایران نیز انجمن نجوم ایران - شاخه آماتوری از طریق ماهنامه نجوم با انجمن بین المللی نجوم خیابانی مرتبط شد. انجمن نجوم ایران در همکاری با شب جهانی نجوم خیابانی از منجمان آماتور علاقه مند به این کار در سراسر ایران دعوت می‌کند که در این شب برنامه‌ای را در منطقه خود ارائه کنند.

آسمان در شب جهاني نجوم خياباني

 

نحوه همکاري
تا کنون بیش از ۱۰۰۰ تلسکوپ و منجم آماتور که در تمام قاره های جهان (بجز جنوبگان) پراکنده اند به این برنامه پیوسته اند. حتی در مناطق پر آشوبی مانند عراق (منطقه کردستان) نیز منجمان آماتوری شب جهانی نجوم خیابانی را برگزار می کنند. دوستداران این فعالیت در ایران می‌توانند با مراجعه به پایگاه اینترنتی شب جهانی نجوم خیابانی  اطلاعات بیشتری را کسب کنند و با ارسال نامه‌ای انگلیسی به دبیر این برنامه دانا اسمیت (Donna Smith) به نشانی sidewalkastronomynight@earthlink.net   علاقه خود را به همکاری در این برنامه و اطلاعات و نشانی خود را  در اختیار بگذارند. کپی الکترونیک این نامه می تواند برای ثبت اطلاعات فعالیت منجمان آماتور ایرانی در بانک اطلاعاتی انجمن نجوم ایران و تنظیم گزارش این برنامه در ایران برای ای میل عمومی شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران info@asiac.ir  ارسال شود (یا گزارش جداگانه‌ای به انجمن نجوم ایران ارسال شود).

نکاتی درباره برگزاری شب جهانی نجوم خیابانی:
- معابر پر رفت آمد عمومی بهترین انتخاب است به شرط اینکه امنیت کافی برای کار شما و استقرار تلسکوپتان فراهم باشد. برای این کار همیشه بهتر است با مراکز ذی صلاح در این زمینه هماهنگ کنید (مانند نیروی انتظامی). مثلا در یک پارک یا فرهنگسرای پر رفت و آمد این برنامه را با مسئولان آن جا از قبل هماهنگ کنید و اهمیت این برنامه بین المللی را با آنها در میان بگذارید.

- بهتر است این برنامه را گروهی برگزاری کنید تا در صورتی که جمعیت زیادی جمع شدند بتوانید پاسخگوی سوالات و نظرات همه و امنیت ابزارتان باشید.

جان دابسون

- با اطلاعات علمی کافی به سراغ برگزاری چنین برنامه ای بروید و سعی کنید فقط اطلاعات بسیار ساده و مثالهای به یاد ماندنی و دور از اعداد گیج کننده نجومی را در اختیار مخاطبان رهگذر قرار دهید.

- این شب برخلاف روز نجوم که اغلب در مراکز نجومی برگزار می شود بهتر است در عمومی ترین مناطق (به شرط امنیت کافی) برگزار شود. سعی کنید در جایی قرار بگیرید که رهگذران از دیدن تلسکوپ، یک منجم و جلوه های آسمان غافلگیر کنید.

- نجوم خیابانی به صبر و حوصله بسیار زیادی نیاز دارد که بتوانید پاسخگوی رهگذانی با خلق و خو، رفتار و سوالات متفاوت باشید. اگر از چنین صبر بلندی برخودار نیستید تلسکوپتان را به خیابان نبرید.

- همان طور که در نقشه راهنمای آسمان این صفحه مشخص است افق غرب آسمان ابتدای شب ۲۹ اردیبهشت سرشار از زیبایی است. در لب افق عطارد که کمتر فرصا رصد آن پیش می‌آید دیده می‌شود و بالاتر ماه و ناهید (درخشان‌ترین سیاره) در کنار هم (حدود ۵ درجه‌ای) منظره بسیار چشمگیری را پدید آورده اند. کمی بالاتر در امتداد دایره‌البروج زحل هم دیده می‌شود و ساعتی از شب که بگذرد سیاره درخشان مشتری نیز از فقا شرق سر‌می‌زند. به این ترتیب برای رهگذران ناآشنا با آسمان شب فرصتی است که چند سیاره در یک زمان ببینند و با تلسکوپ نخستین نگاه خود را به حلقه‌‌های زحل، گودال‌های ماه و قمرهای مشتری بیندازند. جالب است اگر زمان و مشخصات ظهور ماهواره‌‌های درخشان آن شب (مانند ماهواره‌های ایریدیوم) را از پایگاه مرجع رصدگران ماهواره‌ها استخراج کنید و به رهگذران این ماهواره‌ها را نیز نشان دهید. آنها بدون شک از پیش‌بین و ظهور دقیق یک ماهواره در آسمان و مشاهده آن شگفت زده خواهند شد.

- سعی کنید به جای استفاده از تلسکوپهای گران بها و پیچیده الکترونیک با ساده ترین تلسکوپها نجوم خیابانی را انجام دهید تا هم به مردم نشان دهید که زیباییهای آسمان با ساده ترین ابزارها هم دیده می شود و هم خطر کمتری در صدمه دیدن ابزارتان کرده باشید.

- اگر لکه خورشیدی جالب توجهی بر قرص خورشید است(از پایگاه مرجع اقلیم فضایی مطمئن شوید)  یا تلسکوپ خورشیدی (اچ-آلفا) کوچکی دارید یا اینکه ماه یا زهره در آسمان روز دیده می شود فرصت مناسبی است که رصد را پیش از غر وب خورشید نیز انجام دهید. بخشی از نجوم خیابانی نشان دادن جلوه های آسمان روز است.

- بسیاری از سوالات عمومی رهگذران درباره بشقاب های پرنده، سیاهچاله ها و کرمچاله ها یا سفر های تخیلی فضایی یا درباره طالع بینی خواهد بود سعی کنید با صحبت درباره آنچه در تلسکوپ و در آسمان شب می بینند آنها را با ماهیت علمی اخترشناسی و جذابیتهای ساده و واقعی آن آشنا کنید. از صحبت درباره موضوعات پیچیده اخترفیزیک و کیهان شناسی که نه شما و نه رهگذر آن را درک می کند بپرهیزید.

- بهتر است نجوم خیابانی را رایگان برگزار کنید. برخی منجمان آماتور در جهان هزینه صدمه ابزار و وقتی را که نجوم خیابانی می گذارند از دریافت دلخواه وجه کمکی اندکی از رهگذران پوشش می دهند اما بهتر است این کار در شب بین المللی نجوم خیابانی برای همه رهگذران رایگان باشد . انجام این کار شاید به ترویج فرهنگ فعالیتهای سرگم کننده تفریحی، هنری و علمی در خیابان مانند نمایش، نقاشی و حتی نجوم خیابانی در ایران نیز کمک کند.

- علاقه مندانی که به نجوم خیابانی علاقه بسیار دارند همچنین می توانند عضو انجمن بین المللی نجوم خیابانی شوند که اطلاعات آن در این صفحه در دسترس است:  http://www.sidewalkastronomynight.com/id12.html

 

دیدن این تصاویر واقعا ارزش داره

شناخت تازه از کوتوله‌های قهوه‌ای

چرخه خورشید

منجمان بابل و ورود اسکندر

منجمان آماتور و خواب

زحل از دید کاسینی

ادامه مطب رو حتما کلیک کن

یک مقاله کامل در مورد انواع کهکشانها

به ادامه مطالب کلیک کن

تلسكوپ بازتابي۵.1 اينچي

ابزاری در رده تلسکوپهای متوسط آماتوری با ساختار اپتیکی بازتابی و بر پایه استوایی دارای موتور ردیاب که رصد در بزرگنمایی بالا را به دلیل تعقیب کردن ستاره ها با موتور آسان می کند و همچنین امکان عکسبرداری با نوردهی طولانی مدت را از اجرام کم نور فراهم می کند. حرکت تلسکوپ در دو محور بعد و میل و فقط برای رصد آسمان در نظر گرفته شده است. به دلیل بهای کم و کیفیت مکانیکی و اپتیکی مناسبی که نسبت به دیگر تلسکوپهای موتوردار دارد، این تلسکوپ بهترین انتخاب علاقه مندانی است که با بودجه کم نخستین تلسکوپ خود را تهیه می کنند

ساختار اپتیکی                                        بازتابی نیوتنی (آینه سهموی)

استقرار/ پایه                                          استوایی/ EQ2 آلومینیومی

قطر عدسی شیئی                                    130 میلیمتر 

فاصله کانونی                                         650 میلیمتر 

نسبت کانونی f/5                                          

بیشترین بزرگنمایی کاربردی                       260 برابر 

چشمی های همراه                                     10 و 25 میلیمتر 

برای بزرگنمایی های                                 65 و 26 برابر 

حداکثر قدر قابل مشاهده                             13.2 

توان تفکیک نظری                                    0.9 ثانیه قوس 

توان گردآوری نور                              676 برابر چشم انسان 

جوینده                                                    تك عدسي با نور قرمز 

پيچ حركت ريز                                         در هر دو محور بعد و ميل

موتور                                                    تك محوري فقط براي محور بعد 

عکسبرداری                                          امکان اتصال مستقیم دوربین عکاسی ، دارای                                                            پایه برای عکاسی پیگی بک 

وزن خالص                                             16 كيلوگرم

وزن کلی                                            18 کیلوگرم 

براي تهيه اين تلسكوپ به سايت آسمان شب سر بزنيد.

ستاره دوگانه این ماه:

آلفا تازي ها یکی از بهترین ستاره های دوگانه برای مطالعه است و دوربین های قوی بخوبی مولفه های آنرا مشخص میکند. این ستاره با تلسکوپ بهتر دیده می شود

اطلاعات اساسی (قلب چارلز)

نام لاتین: Cor Caroli

صورت فلکی: تازي ها

فاصله: 130سال نوری

قدر: 2.84

اطلاعات اساسی (همدم)

نام لاتین: Alpha1Canum Venaticorum

صورت فلکی: تازي ها

فاصله: 130 سال نوری

قدر: 5.59

فاصله از همدیگر: 21 ثانیه قوسی

صورت فلكي ارديبهشت ماه (اسد)

اسد ((Leo شير

زمان رسيدن به نصف النهار:21 فروردين                              مساحت 947درجه مربع

ستاره ها :

ستاره آلفا به نام قلب الاسد (در لاتين نام اسن ستاره "سلطان كوچك" معني مي شود) كم فروغ ترين ستاره قدر يكم و در حد 1.34 است. طيف آن از نوع B7 V و به فاصله 77.566 سال نوري از ما قرار دارد. ستاره قلب الاسد مانند نقطه زير سوال بوده و مكان آن خيلي نزديك به دايرة البروج است. ستاره بتاس اسد به نام دم شير در زبان عربي هم چنين معنايي دارد.

اجرام عمقي :

در  صورت فلكي اسد تعداد زيادي كهكشان وجود دارد كه درخشنده ترين آنها از قدر 9 است:

M65 و M66 (يك جفت نزديك) ، NGC 3628 ،M95 و M96 ، (نزديك به هم) از ساكنان صورت فلكي شير بوده و همه مارپيچي هستند.

عطارد: سیاره عطارد در این ماه در صورت فلکی دلو قرار دارد. وبه دليل نزديكي به خورشيد وضيت رصدي خوبي ندارد.

روز 15 ارديبهشت

بعد 3س: 0.388 د

میل دقیقه 20.302 درجه 17

قدر 2.02-

فاصله از خورشید: 0.34 واحد نجومی

زهره: زهره در اين ماه در صورت فلكي اسد قرار دارد. و پس از غروب خورشيد شروع به درخشش ميكند.

روز 15 ارديبهشت

بعد 5 س: 46.609 د

میل دقیقه 51.639 درجه 25

قدر 4.12-

فاصله از خورشید: 720. واحد نجومی

مریخ: ميهمان آسمان صبح گاهي است و در صورت دلو قرار دارد

روز 15 ارديبهشت

بعد 23 س : 34.415 د

میل دقیقه 21.551 درجه 4-

قدر 0.97+

فاصله از خورشید: 1.38 واحد نجومی

مشتری: غول منظومه ما در اين ماه ها در مارافساي ميهمان است. پيش از بامداد سر از افق جنوب شرقي بيرون مي آورد.

روز 15 ارديبهشت

بعد 17 س : 10.052 د

میل دقیقه 10.388 درجه 22-

قدر 2.48-

فاصله از خورشید: 5.32واحد نجومی

زحل: زحل در اين ماه در مرز بين اسد و خرچنگ روزهاي بهاري را طي مي كند.

روز 15 ارديبهشت

بعد 9 س : 30.577 د

میل دقیقه 8.406 درجه 16

قدر 0.06+

فاصله از خورشید: 9.19 واحد نجومی

صورت های فلکی: در ارديبهشت ماه هر سال بهترین صورت های فلکی برای رصد عبارتند از:

دوشنبه         3        02:00            اوج بارش شلياقي

                                                         (اين بارش تا 90 شهاب در ساعت هم ميرسد)

دوشنبه         3          19:15            مقارنه ماه و پولوكس

                                               (جدایی زاویه7/3 درجه)

سه شنبه      4         07:10           اوج بارش شهابي پي كشديدمي

                                               (در حدود 40 شهاب دردقيقه)

سه شنبه       4        19:30          مقارنه ماه و كندوي عسل

                                                        (جدايي زاويه 2 درجه)

چهار شنبه      5         19:15          مقارنه ماه و زحل

                                               (جدایی زاویه ای 3 درجه)

پنج شنبه        6         19:20          مقارنه ماه و قلب الاسد

                                               ( جدایی زاویه ای 6/3 درجه)

جمعه              7           02:46         اختفاي ستاره رو-اسد با ماه

                                                         ( قدر ستاره 8/3)

یک شنبه       9           04:05         مقارنه مريخ و اورانوس

                                                         (جدایی زاویه ای 41 دقيقه قوسي)

سه شنبه       11         00:41         مقارنه ماه و سماك اعزل

                                                         (جدایی زاویه ای 9/1 درجه)

پنج شنبه      13          08:05          عطارد در مقارنه بيروني

                                                ( علوي)

جمعه             14         21:40          مقارنه ماه و قلب الاعقرب

                                                         (جدایی زاویه ای 2/1 درجه)

يك شنبه       16          15:30         اوج بارش شهابي اتا-دلوي

                                                         (60 شهاب در ساعت)

يك شنبه        23            03:13          اختفاي ستاره XZ-حوت با ماه

                                                        ( قدر ستاره 8/5)

يك شنبه       23          03:22         مقارنه ماه و مريخ

                                               (جدایی زاویه ای 2/2 درجه)

دو شنبه        24           03:29         اختفاي ستاره 60-حوت با ماه

دوشنبه         24         03:52          اختفاي ستاره 62-حوت با ماه

                                                          (قدر ستاره 9/5)

چهار شنبه     26         22:58          ماه نو

پنج شنبه      27           19:00            ماه از كنار عطارد مي گذرد

                                                          (جدایی زاویه ای 8/5 درجه)

شنبه           29           21:00            ماه از كنار زهره مي گذرد

                                                          (جدایی زاویه ای 2/5 درجه)

يك شنبه        30            19:25             مقارنه ماه و پولوكس

                                                           (جدایی زاویه ای 8/3 درجه)

دو شنبه       31            23:05           مقانه ماه و  کندوی عسل

                                                           (جدایی زاویه ای 9/1 درجه)