RSS  

حتی اگر از زمین به مریخ نگاه کنید دشتی که قطب شمال آن را احاطه کرده است همانند ناحیه ای انباشته از رسوبات ته نشین شده در بستر یک اقیانوس است. در دهه ی 1980 تصاویر فضاپیمای وایکینگ چیزی شبیه دو خط ساحلی بسیار قدیمی را در نزدیکی قطب شمال مریخ نشان داد که طول آن ها چند هزار کیلومتربود و عوارضی مشابه با عوارض نواحی ساحلی زمین داشتند. این خطوط ساحلی با نام های عربستان(Arabia) و دوترونیلوس(Deuteronilus) مربوط به 2 تا 4 میلیارد سال قبل هستند.

در دهه ی 1990 نقشه بردار سراسری مریخ  متعلق به ناسا سطح مریخ را با دقت 300 متر نقشه برداری کرد و متوجه شد که ارتفاع این خطوط ساحلی در نقاط مختلف تا چندین کیلومتر تغییر می کند و آن ها همانند موجی هایی با طول چند هزار کیلومتر هستند. در زمین ارتفاع این خطوط ساحلی تقریبا ثابت است٬ به همین دلیل بسیاری از کارشناسان نظریه وجود اقیانوس ها در مریخ را رد کردند.

دانشمندان دانشگاه برکلی به تازگی متوجه شده اند که تغییرات ارتفاع خطوط ساحلی مریخ در اثر جابه‌جایی محور چرخش مریخ است. به این صورت که احتمالا این قطب ها بین 2 تا 3 میلیارد سال پیش حدود 3000 کیلومتر روی سطح این سیاره جابه‌جا شده اند. این جابه‌جایی قطب ها موجب شده است که خطوط ساحلی ارتفاعی متغییر داشته باشند.

«میکائیل مانگا»( Michael Manga) استاد دانشگاه برکلی و یکی از رهبران این تحقیق می گوید: "جابه جایی محور چرخش مریخ باعث تغییر شکل سطح سیاره و به وجود آمدن پستی و بلندی در خطوط ساحلی شده است".

«تیلور پرون»(Taylor Perron ) محقق اصلی این تحقیق می گوید: "در سیاراتی مانند زمین و مریخ که پوسته ی خارجی انعطاف پذیری دارند٬  سطح جامد رفتاری متفاوت با سطح اقیانوس دارد که باعث تغییرات غیریکسان سطح می شود".

محاسبات پرون نشان می دهد که مقاومت پوسته ی ارتجاعی مریخ باعث تغییرات ارتفاع این خطوط ساحلی شده است. پستی و بلندی های عربستان و دوترونیلوس به ترتیب 2.5 و 0.7 کیلومتر تغییرات ارتفاع دارند.

«مارک ریچاردز»( Mark Richards) یکی از محققان می گوید: "نتیجه ی تیلور بسیار زیباست. توضیح دادن سبب وجود این پستی و بلندی ها با یک مدل ساده هیجان انگیز است. من هرگز نمی توانستم چنین چیزی را از قبل پیش بینی کنم".

وی می افزاید:" این مدل تایید می کند که مریخ در گذشته اقیانوس داشته است".

محاسبات پرون٬ مانگا٬ ریچاردز و همکارانشان نشان داد که دو خط ساحلی عربستان و دوترونیلوس در اثر جابه جایی های 50 و 20 درجه ای قطبین سیاره به وجود آمده اند. فرضیه مانگا مي‌گويد که علت جابه جایی 50 درجه‌ای، وجود اقیانوسی بزرگ در یکی از قطبین مریخ است. اگر جاری شدن آب باعث پر شدن قطب شمال سیاره شده باشد٬ جرم این مقدار آب قادر بوده است محور چرخش را 50 درجه به سمت جنوب حرکت دهد و سپس با ناپدید شدن آب٬ محور دوباره به جای اصلی خود بازگشته است.

مانگا می گوید که منبع ناشناخته ی آب احتمالا سیل بسیار عظیمی در این سیاره به وجود آورده است که گواه آن وجود دره های بسیار بزرگ در دشت «تارسیس» مریخ است. سپس یا آب بخار شده یا به لایه های زیرین نفوذ کرده است و نزدیکی سطح به صورت یخ زده و در اعماق به صورت مایع وجود دارد.

وجود چنین اقیانوسی در گذشته ی مریخ هدف مناسبی برای مطالعات بعدی کاوش گرهای مریخی است.

 منابع: www.spaceflightnow.com

www.spaceref.com

برگرفته از مجله نجوم

تصویر بسیار جالب هابل از شفق های قطبی در زحل

شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران (www.asiac.ir) دومین جشنواره‌ی ساعتهای آفتابی ايران را ۳۱ خرداد ماه جاری برگزار خواهد کرد. از آنجا ‌که این نهاد قصد دارد برنامه‌ی این جشنواره تبدیل به رویدادی ملی در سراسر کشور شود از همه‌ی گروه‌ها و انجمن‌های علمی علاقه‌مند کشور دعوت می‌کند تا با توجه به اهداف این برنامه ترویجی، این برنامه را در مراکز خود برگزار نمایند و درهمین حال شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران آمادگی کامل خود را برای انجام هرگونه همکاری و حمایت از گروه‌های برگزاری اعلام می‌کند.

عکس از پديده مرموز ابر درخشان از قله ديزين - عکس بابک امين تفرشي

پس از تلاش برای به دام انداختن هلال بحرانی جمادی الثانی در شامگاه روز جمعه ، بسیاری از رصدگران در حالیکه آماده بازگشت از رصدگاههای خود می شدند با رویدادی در آسمان مواجه شدند که باعث شد هیجانی دوباره به اردوگاه این رصدگران باز گردد.
در تهران و بر فراز قله دیزین، در حالیمه تنها چند ثانیه از ظهور ماهواره ایریدیومی درخشان در افق شمالی گذشته بود توده ای درخشان و کوچک در افق غربی و در کنار ستارگان راس صورت فلکی جوزا ، در آسمان ظاهر شد که با رنگ سفید مایل به آبی می درخشید این توده در هنگام ظهور تقریبا در سمت ۳۰۸ درجه و ارتفاعی کمتر از ۱۰ درجه قرار داشت . اندکی بعد از ساعت ۲۰:۵۵ دقیقه که این توده ظاهر شده بود کم کم بر درخشش افزوده شد تا اینکه حدود ۲ دقیقه بعد به درخششی معادل قدر مجموع ۶- رسید کم کم این توده که یاد آور شکل گیری دنباله دارها در سرعتی بسیار سریع بود از ناحیه قاعده مخروط خود که رو به آسمان بود گسترش پیدا کرد و سرانجام حدود ۱۲ دقیق بعد در افق جنوبی و در آلودگی نوری تهران از نظرها محو شد.
بلافاصله گزارش های مشابهی از سراسر ایران از منطقه عسلویه، سعادت شهر، سمنان، تخت سلیمان ، غرب تهران و کرمانشاه نیز دریافت شد که همین رویداد در موقعیتی مشابه در این مناطق نیز رصد شده است.
بلافاصله بررسی این موضوع با ارسال عکس ها به مراجع گوناگون و همینطور رایزنی های گسترده با مراکز مرتبط آغاز شد.
جدی ترین سناریو ها در باره این رویداد به ورود قطعه ای از یک دنباله دار به جو زمین یا ورود ماهواره ای در حال سقوط مربوط می شد. برخی گزارش ها از وجود نقطه ای نورانی در زیر مخروط نور حکایت داشت که با بررسی عکس ها و مشخص شدن این درخش در این عکس ها ، فرضیه مربوط به ارتباط این نور با ماهواره ها تقویت شد.
تماس های بعدی با اعضا گروه غیر حرفه ای رصد ماهواره ها ، بررسی مدار های ممکن برای چنین پرتابه ای ، بررسی تمام پرتابهای فضایی که در ۲۴ ساعت قبل از آن رخ داده است و همچنین بررسی گذر تمام ماهواره های بزرگ مقیاس در آن بازه زمانی ، فعالیتهای بعدی بود که صورت گرفت.
بر مبنای جمع بندی نظراتی که تا کنون به دست رسیده است سنارویی که بسیار مورد توجه و قابل اعتنا است مربوط دانستن این پدیده به موشک اطلس است که روز گذشته از پایگاه کیپ کاناورال به فضا پرتاب شد و حامل ماهواره نظامی NRO L-۳۰ بوده است . بر اساس گزارش ها زمان جدا شدن محفظه بار این فضا پیما از محموله نهایی تنها ۴۰ دقیقه پیش از رویت این نور در ایران بوده است.
این پدیده به طور کلی به بازگشت سوخت فضایی به جو معروف است که ممکن است حتی آزاد شدن این سوخت پیش از ورود آن به جو زمین در اثر انجماد سوعت و بارتاباندن نور خورشید به چنین شکلی دیده شود.
با وجود این فرضیه ، حجم انبوهی از مواد آزاد شده ( با توجه به ارتفاع ) و برخی پارامترهای دیگر باعث شده است تا تحقیق در این خصوص ادامه یابد .
نجوم جزییا ت بیشتر و گزارش نهایی این تحقیق ،که توسط گروهی از کارشناسان نجوم و فضا در کشور در حال پیگیری است را به زودی منتشر خواهد کرد.

اختفاي ماه و زهره‌

مسير اختفاي ۲۸ خرداد ۱۳۸۶، در شهرهاي مختلف ايران

در هنگام غروب خورشيد در ۲۸ خرداد ماه، هلال باريك ناهيد درخشان در غرب آسمان را مي‌پوشاند. در آن زمان هر دو حدود ۳۵ درجه از افق ارتفاع دارند. تمام ساكنان ايران تمامي مراحل اين اختفا را مي‌بينند. كماني كه زهره پشت ماه طي مي‌كند از ديد شهرهاي مختلف ايران متفاوت است. جدول زمان‌هاي شروع و پايان اختفا را ببينيد.

 

قطر زاويه‌اي زهره در زمان اختفا ۴۰/۲۶ ثانيه قوس است. زهره آن روز مدتي است از تربيع گذشته و نزديك به ۴۴ درصد قرصش روشن است. نزديك يك دقيقه طول مي‌كشد تا ماه قرص زهره را كاملاً بپوشاند. مي‌توانيد مشابه روشي كه براي اندازه‌گيري فاصله زاويه‌اي قلب‌الاسد و همدمش به كار بُرديم راهي پيدا كنيد تا با استفاده از داده‌هاي رصدي اين اختفا قطر زاويه‌اي زهره را حساب كنيد. فاصله ماه آن روز از زمين ۲۵۵،۳۸۱ كيلومتر است.

تصوير تزييني.

در نوار باريكي از گوشه شمال‌غربي ايران اختفا زماني آغاز مي‌شود كه هنوز خورشيد غروب نكرده و در تمام ايران هنگام شروع اختفا آسمان هنوز روشن است. به هر حال مشكلي براي پيدا كردن ماه و زهره نخواهيد داشت.

چند ساعت پيش از شروع اختفا سعي كنيد ماه و زهره را در روشنايي روز بيابيد. هر دو آن‌قدر درخشان هستند كه بعد از ظهر دوشنبه ۲۸ ام در كنار هم ديده شوند. رصد زهره در روز تجربه جالبي است و يافتن آن وقتي كه ماه هم نزديكش باشد كار ساده‌تري است، هر دو ۴۵ درجه از خورشيد فاصله دارند، اگر از دوربين يا تلسكوپ براي رصد آنها استفاده مي‌كنيد مراقب باشيد كه دوربين را به سمت خورشيد نبَريد.

روي نقشه، كماني كه زهره پشت ماه طي مي‌كند نشان داده شده است. با استفاده از آن، محل خروج سياره را از كنار قرص ماه بيابيد و تلسكوپتان را دقايقي پيش از پايان اختفا به آن محل نشانه رويد. تماشاي شروع و پايان چنين اختفاهايي هيجان انگيز است.

دکتر «جیسون.تی.رایت»(Jason T. Wright) و دکتر «جان ایشر جانسون» (John Asher Johnson) از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، خبر کشف این سیارات جدید را در نشست نیم سالانه‌ی جامعه نجومی آمریکا (AAS) اعلام کردند. این یافته‌ها حاصل کار مشترک تیم جستجوی سیارات کالیفرنیا و «کارنگی»(Carnegie) و تیم جستجوی سیارات «آنگلو-استرالیا»( Anglo-Australian) است.
این ۲۸ سیاره جزو ۳۷ جرمی هستند که این تیم‌ها در سال گذشته کشف کرده‌اند و همگی آن‌ها به دور ستاره‌ی مادر خود می‌گردند. ۷ جرم از این اجرام کوتوله‌های قهوه‌ای هستند. ستاره‌هایی نارس که اگر جرم آن‌ها کمی بیشتر بود قادر بودند از طریق همجوشی هسته‌ای انرژی تولید کنند. دو جرم دیگر در مرز جرمی بین سیارات گازی غول پیکر و کوتوله‌های قهوه‌ای قرار دارند.

تصويري تزييني از يک سياره فراخورشيدي - تصوير از رصدخانه جنوبي اروپا

چشم‌هايي براي آسمان‌

آينده بشر در نقاط لاگرانژي

روز نجوم در سراسر ایران

جشنواره ساعت‌هاي آفتابي ايران‌

ساعت مهتابی

زندگی با هلال ماه

سرانجام جايگزيني هابل پير با تلسكوپ جوانترو كارآمدتري به نام جميز وب قطعي شد. به گزارش خبرگزاري رويترز ابعاد اين تلسكوپ بزرگتر از هابل است و داراي آينه‌اي عظيم خواهد بود كه بر قدرت رصدگيري آن مي‌افزايد و همچنين نسبت به هابل دورتر از زمين مستقر خواهد شد.

يكي از محدوديت هاي اصلي تلسكوپ هابل كه سبب شد دانشمندان به فكر جاگزيني براي آن باشند اندازه 2 متري آينه آن است كه باعث مي‌شود مقدار محدودي نور را از جهان جمع آوري كند و اگر اين امكان وجود داشت كه قطر آينه آن را زياد كرد قدرت آن چندين برابر مي‌شد اما امكان تغيير آينه آن وجود ندارد و بنابراين دانشمندان تصميم دارند تلسكوپ «جيمز وب» را جايگزين هابل كنند.

تلسكوپ جيمز وب ابتدا قرار بود پنح سال ديگر يعني در سال 2011 در فضا قرار گيرد اما برنامه ريزي ها دانشمندان نشان مي دهد كه اين كار تا سال 2013 امكان پذير نيست.

تلسكوپ جديد داراي آيينه‌اي به قطر 6 متر (سه برابر قطر آينه هابل) است و 9 تا 10 برابر هابل قدرت دارد. به طوري كه مثلا اگر يك شمع روشن را در ماه قرار دهيم مي‌توان از روي زمين آن را ديد. اين تلسكوپ همچنين قابليت تفكيك بسيار بالايي دارد و مي‌تواند كرات در حال تشكيل شدن را مشاهده كرده و دنبال سيارات ديگري همانند زمين بگردد و درون كهكشانهاي بسيار دور را ببيند.

توسط اين تلسكوپ مي‌توان تا مبداء جهان و تا لحظه ابتداي دنيا نگاه كرد؛ وقتي كه ما به دورترين نقطه جهان نگاه مي‌كنيم در حقيقت در زمان به عقب نگاه مي‌كنيم و كهكشان‌ها را آن‌طور كه ميليون‌ها سال پيش بودند مي‌بينيم.

اما تلسكوپ هابل كه نام خود را از "ادوين هابل" منجم بزرگ آمريكايي گرفته در سال ۱۹۹۰ به فضا پرتاب شد و مجهز به آينه‌اي به قطر ‪ 2.4متر است.

ماكت اين تلسكوپ كه قرار است در ژوئن سال 2013 رسما جايگزين هابل شود در ابعاد واقعي در محوطه موزه ناسا در واشنگتن به نمايش گذاشته شده است.

اين تلسكوپ ‪ 4.5ميليارد دلاري كه طول آن ‪ ،24و ارتفاع آن ‪ 12متر است، در فاصله حدودا ‪ 1.5ميليون كيلومتري از زمين مستقر خواهد شد و حاوي آينه‌اي مركب از آينه‌هاي شش ضلعي به قطر ‪ 6.5متر( تقريبا سه برابر قطر آينه هابل) خواهد بود.

تلسكوپ فضايي جيمز وب به دانشمندان امكان خواهد داد تا نگاهي عميق تر به كيهان بياندازند و حتي ريشه‌هاي پيدايش كيهان را تا نقاط عميق تر دنبال كنند.

تلسكوپ پيشكسوت هابل كه اكنون ‪ ۱۷ساله است، تا پرتاب جيمز وب به كار خود ادامه خواهد داد. ناسا قصد دارد يكي از ماموريت‌هاي شاتل در سال آينده ميلادي را به سرويس هابل اختصاص دهد.

بدين ترتيب تلسكوپ فضايي هابل بازنشسته مي شود و جاي خود را به تلسكوپي مجهز تر توانمند تر و جوانتر مي دهد اما نقش بي‌بديل اين تلسكوپ در پيشبرد اكتشافات نجومي و جايگاه منحصر بفرد آن كه فراتر از يك تلسكوپ به عنوان موهبتي همگاني و استثنايي علمي و آموزشي براي پيشبرد دانش بشري ايفاي نقش كرده، در كنار توانايي هاي منحصر به فرد آن در اختر شناسي فرابنفش و نور مرئي بر هيچ اخترشناسي پوشيده نيست.

«س. اسکوئیر» (S. Squyres) یکی از مسئولان این پروژه می‌گوید:"کشف این مسئله بعد از ۱۲۰۰ روز امیدی بر اکتشاف‌های آینده در مریخ است". در ابتدا «س. راف» (S. Ruff) از دانشگاه آریزونا متوجه مقدار زیادی سیلیس در یک نمونه‌ شد و همین مسئله باعث تحقیقات وسیع‌تر بر روی آن شد. کشف مواردی از قبیل مناطق پراکنده حاوی آب، خاک غنی از سولفور، کانی‌های دگرگون شده و آتشفشان‌های فعال به وسیله‌ی فضاپیمای روح در محل دهانه «گوسف» (Gusev) مبنی بر وجود آب در گذشته مریخ هستند.

منشا سیلیس خاک به علت تماس آن با بخار اسیدی حاصل از آتشفشان یا وجود چشمه‌های آب گرم است که شرایط مساعدی را برای حیات فراهم می‌کنند. «د. دماریس» می‌گوید:‌"این مسئله وجود مناطقی با شرایط معتدل که مشابه با شرایط زیست محیطی زمین هستند را نشان می‌دهد". دو فضاپیمای روح و «فرصت» ماموریت اصلی ۳ ماهه خود را در سال ۲۰۰۴ به اتمام رساندند ولی تا به امروز نیز به کار خود ادامه دادند. یکی از شش چرخ روح دیگر نمی‌چرخد و تنها برای نمونه‌ برداری از خاک استفاده می‌شود که تازه‌ترین کشف آن وجود سیلیس در خاک بوده است.

«د. مک کوئیستین» (D. McCuistion) مدیر مرکز اکتشافات مریخ ناسا می‌گوید:"این کشف تازه توانایی فضاپیمای‌های روح و فرصت برای اکتشافات پیشرفته را نشان می‌دهد. همچنین نظریه وجود آب در مریخ مساعد بودن شرایط این سیاره برای حیات را تقویت می‌کند". راف، ماه گذشته پیشنهاد کرد که طیف گرمایی روح برای بررسی نمونه خاک برداشته شده به کار برود. از آن جایی که این وسیله قادر به تشخیص ترکیب شیمیایی کانی‌ها است و میزان قابل توجهی سیلیس را نشان داد، برنامه آینده این است که خاک این قسمت با ذرات آلفا و طیف سنج پرتو ایکس مورد بررسی قرار گیرد. سیلیس در زمین به حالت بلور کوارتز است ولی در مریخ به حالت بلور یافت نمی‌شود.

این کشف تازه، حاصل ۱۸ ماه تحقیق فضاپیمای روح است که ۷۲/۴۵ متر از این ناحیه را پوشش داد، در حالی که فضاپیمای فرصت در طی ۸ ماه گذشته و در طرف دیگر سیاره مشغول بررسی دهانه ویکتوریا است.

که خوشتون اومده باشه

سحابی زیبای عقاب

کهکشان مارپیچی M51

كهكشان دو تاييM81-82

گزارش رصد اختفای زحل با ماه

نام رصد کننده: حامد شجاعی

مکان: تبریز

تاریخ: 85/3/1

شرایط دید: این رصد از پشت بام خانه خودم انجام شد که از غرب و شرق تا حدود 15 درجه پایین تر بود.

حد قدر: در حدود 4.9 تا 5.1

ابزار رصدی: 55mm refractor

توضیحات:  ساعت 22:00 بود و من ابزارم را آماده کرده بودم تا به دیدار اختفای ارباب حلقه ها با یگانه قمرمان بروم. با ابن که تلسکوپ من ابزاری بسیار ضعیف بود اما از هیچی بهتر بود. در ساعت 11:29:7 زحل اولین برخورد خود را با ماه آغاز کرد و تا ساعت 11:30:20 به طور کامل در پشت ماه پنهان شد. به علت موقیت جغرافیایی نه چندان خوب موفق به خروج زحل از پشت ماه نشدم.

تصاویر: